İSLAM VE TİCARET

İslâm ticaret hukuku çerçevesinde hür iradeyi tam yansıtmayan faizli ve hileli muameleler, 

kumar/şans oyunu niteliğindeki mülâmese; dokunmak süretiyle yapılan satım işlemi.

münâbeze;taş atmak süretiyle yapılan satım işlemi.

müzâbene; yaş hurmayı kuru hurmaya takas ve satma işlemi.

garar;muğlaklık,risk içeren ,sonu ve içeriği bilinmeyen mal satımı

muhâkale/muhâdara; sonucu belli olmayan,olgunlaşmamış meyve ve doğmamış hayvanın satışı.
Câhiliye ticaret usullerinin yanı sıra aldatıcı reklamcılık, yalan yere yemin, 

musarrât;satışa çıkarılacağı için sütü bir müddet sağılmamış hayvan,

çalıntı malların/hırsızlık piyasaya sürülmesi haram kılınmıştır. 

telakki’r-rukbân; Pazara mal getirenlerin yolda karşılanıp piyasa fiyatını öğrenmeden mallarını ellerinden ucuza alma işlemi.

ihtikâr;Karaborsacılık, istifçilik, vurgunculuk ve tekelcilik.

neceş;Alma niyeti olmadığı halde malın fiyatını arttıran bir teklifte bulunma. 

müsaveme;devam eden bir pazarlık üzerine pazarlık,bir satışta iki satış, 

malın ayıbını gizleme ve etiket bilgilerinde sahtekârlık yasaklanmıştır. 

Bunlara ilaveten sağlığa zararlı içeriğe sahip ürünlerin ticareti de katılabilir. 

Esasen söz konusu yasaklar standart ürünlerin bulunmadığı, dolayısıyla ticaret metâının başta fiyat, kalite ve ölçüsünden şüphe edildiği, yeterince açıklık ve bilgi dolaşımının bulunmadığı o piyasalarda bilinmezlik ve belirsizliğin yanı sıra -bununla da bağlantılı biçimde- fahiş haksız kazançlar doğurması mümkün bütün işlemleri içermektedir. 

Hür insan; meyte, içki, domuz, kan, put, kumar ve falcılık aletleri gibi tüketimi veya kullanımı haram kılınmış necis şeyler; mâdum ve ihraz edilmemiş sahipsiz mallar ile müstehcen neşriyat ticareti yasak olan kalemlerdir. 

Bu anlamda ticaret İslâm’da övülmüş ve Hz. Peygamber;
“Güvenilir, dürüst tâcir peygamberler, sıddîklar ve şehidlerle beraberdir” (Müsned, III, 437; İbn Mâce, “Ticârât”, 1; Tirmizî, “Büyûʿ”, 4);
“Rızkın onda dokuzu ticarettedir” (İbn Hacer el-Askalânî, VII, 352) buyurmuştur.
(tdv -CENGİZ KALLEK)